Hệ Thống 3 Bước Để Tự Học Bất Cứ Điều Gì
Bạn có thể tự học gần như bất cứ điều gì, thậm chí có được một nền học vấn tương đương các trường Ivy League mà không tốn đồng nào. Đây là hệ thống ba bước để tự học nhanh, đúc kết từ hơn 12 năm dạy học ở mọi lứa tuổi, điều hành một trung tâm luyện thi, và huấn luyện các đội bán hàng.
Bước 1: Học theo dự án
Nhiều người nghe về một cuốn sách hay hay một khóa học hot rồi lao vào, hết chủ đề này tới chủ đề khác, và cuối cùng bị chôn trong một đống thông tin rời rạc không biết ráp lại thế nào. Người khác thì ngược lại: biết rõ mình nên học một kỹ năng nào đó, nhưng không có động lực vì nó chán.
Học theo dự án giải cả hai. Hồi trung học, tác giả ghét toán, thấy nó vừa chán vừa vô nghĩa. Nhưng khi học sau đại học, ông quan tâm tới khoa học thần kinh cho một cuốn sách đang viết. Để hiểu được nó, ông cần cả vi tích phân và thống kê. Đột nhiên hai môn đó trở nên liên quan trực tiếp tới thứ ông đam mê, và ông đạt điểm A cả hai.
Chính dự án, dù là viết blog, làm phần cứng, hay mở một kênh YouTube, tự nó chỉ ra những kỹ năng bạn thật sự cần để hoàn thành. Và vì bạn yêu dự án đó, bạn có động lực học. Nhiều nghiên cứu cho thấy cách học này giữ kiến thức tốt hơn hẳn.
Bước 2: Thiết kế lộ trình học
Lý tưởng nhất là thuê một gia sư, người biết đúng bạn cần học gì, khi nào, và điều chỉnh nhịp độ cho bạn. Nhưng đa số không làm được vậy.
Lựa chọn gần tốt bằng là tìm bạn học. Một trong những trải nghiệm học tốt nhất của tác giả là hồi đại học, không phải trong lớp nào, mà ở một câu lạc bộ lịch sử và một câu lạc bộ triết học. Mỗi nhóm họp hàng tuần và thảo luận một chủ đề mới. Hai lợi ích: thêm chiều sâu cho hiểu biết, và khơi lại sự tò mò. Nhiều lần ông tưởng mình đã biết hết về một chủ đề, tới nhóm thì bị một người sửa lỗi hiểu lầm, hoặc đưa ra một góc nhìn ông chưa từng biết. Sự khó chịu đó đẩy ông đi tìm hiểu sâu hơn.
Cấu trúc nhóm học nên theo kiểu “nhóm ABC” mà ông dùng khi huấn luyện đội bán hàng:
1. Mỗi thành viên nghiên cứu một chủ đề trong kế hoạch học chung.
2. Mỗi người trình bày những gì mình đã học.
3. Cả nhóm góp ý mang tính xây dựng cho từng phần trình bày.
4. Giao chủ đề cho từng người chuẩn bị cho buổi sau.
Việc phải góp ý cho người nói buộc người nghe tập trung và học chủ động. Việc phải trình bày một chủ đề mình chưa biết trong vòng một tuần buộc người mới đi tìm tài liệu và đặt những câu hỏi họ thường không đặt. Dạy một chủ đề là một trong những cách học nó tốt nhất.
Tìm bạn học đơn giản hơn bạn nghĩ: lên Reddit, Facebook hay bất kỳ mạng xã hội nào, nói rằng bạn đang tìm bạn học một kỹ năng, và cam kết một cuộc gọi Zoom cùng giờ mỗi tuần.
Bước 3: Tự học có mục tiêu
Nên dùng bước này bất kể đã có nhóm hay chưa. Nó gồm ba thói quen hàng ngày.
Làm hai việc cùng lúc. Đây khác với đa nhiệm (dùng não cho các việc xung đột nhau, vốn kém hiệu quả). Làm hai việc cùng lúc là ghép một việc lặp lại về thể chất với một việc trí óc. Mỗi sáng tác giả tới phòng gym, và trong lúc tập cardio, ông nghe sách nói hoặc đọc sách điện tử liên quan tới mục tiêu học của mình. Không tối ưu bằng ngồi học riêng, nhưng tốt hơn nhiều so với để trống khoảng thời gian đó. Nhìn lại đời sống của bạn: lúc di chuyển đi làm, lúc xếp hàng.
Ghi chú. Khi đọc hay nghe, ông ghi nhanh vài ghi chú trên điện thoại, hoặc đánh dấu một đoạn. Về nhà, ông phát triển các ghi chú đó, thêm suy nghĩ của riêng mình, nối nó với các ý tưởng và cuốn sách khác. Như vậy là tương tác chủ động với thông tin, không tiếp thu thụ động.
Dạy lại. Nếu không gặp nhóm, hãy lấy ghi chú của mình ra và đứng trong phòng, nói một bài kiểu TED Talk về chủ đề bạn đang học. Bạn không còn đọc lại các sự kiện, mà đặt chúng vào câu chuyện của riêng mình và làm chúng có nghĩa với mình.
Vậy bạn sẽ chọn lộ trình học nào, và bắt đầu bằng dự án gì?
— Stephen Petro
