Po-Shen Loh: Thời AI, Học Cách Chấm Bài Thay Vì Làm Bài
Po-Shen Loh là giáo sư toán ở Đại học Carnegie Mellon và huấn luyện viên đội tuyển Olympic Toán quốc tế của Mỹ. Ông nói: xưa người ta đến trường để học làm bài tập và thi. Nay cần học cách chấm bài tập.
Vì trong tương lai, muốn làm gì bạn cũng sẽ hỏi ChatGPT trước. Vai trò của con người là giải quyết vấn đề và đánh giá lời giải, không phải làm phần việc lặp lại. Thế giới cần một cách quy mô lớn để mọi người học tư duy độc lập.
Tư duy ngoài khuôn khổ
Có sáu que diêm, xếp thành bốn tam giác đều với cạnh bằng chiều dài que. Thử xếp phẳng trên giấy thì không đủ. Câu trả lời: xếp ba que thành một tam giác, dựng ba que còn lại lên thành hình chóp. Vẫn sáu que, nhưng theo cách bạn không ngờ tới.
Cái các kỳ thi toán ở trường đo
Loh dạy từ đội Olympic tới học sinh lớp sáu ở những trường thiếu giáo viên toán. Ông thấy: bài kiểm tra toán ở trường chủ yếu đo xem bạn có lắng nghe và luyện tập không. Ngành luyện thi khổng lồ cố cho học sinh xem trước mọi dạng câu hỏi lạ có thể gặp, để không bị bất ngờ. Điều đó tốn hàng giờ và cướp mất cơ hội sáng tạo, vì mỗi bài toán mới lẽ ra là một dịp rèn sự linh hoạt của đầu óc.
Dạy tư duy, không dạy cách làm
Chương trình của Loh dạy đại số, hình học, tổ hợp, lý thuyết số, nhưng mục đích là dạy tư duy. Các bài toán thi đấu trung học là nguồn câu hỏi mới để học sinh tự tạo ý tưởng, thay vì học thuộc quy trình. Mục tiêu là sau khóa học, học sinh có thể tự học bất cứ thứ gì, không cần lớp học mãi mãi.
Ông cũng dựng một hệ sinh thái nhiều bên cùng thắng: học sinh học tư duy, người giỏi toán thành xuất sắc, và diễn viên kịch (những người ông tuyển vì kỹ năng giao tiếp) có việc làm linh hoạt để dạy học sinh. Bản thân ông từng học lớp hài ứng tác để giao tiếp tốt hơn, và nhận ra ngay cả một người mọt toán cũng cải thiện được.
Trong thế giới AI
Bạn cần tư duy phân tích để đánh giá lời giải từ ChatGPT, giống như kỹ sư phần mềm giỏi tìm trên StackOverflow rồi vẫn phải xác minh. Khi học, hãy thử thách bản thân, tránh lặp lại; phần lặp lại nên giao cho máy. Người tạo ra giá trị, dù là doanh nhân hay người làm việc trong tổ chức, sẽ là người thành công nhất.
Loh kể ông đi New York bằng xe buýt đêm, giảng toán ở công viên thu hút 50 đến 100 người mỗi lần, vì để tạo giá trị phải tương tác với người thật, hiểu nhu cầu và giới hạn của họ.
Theo Po-Shen Loh, kênh EO.
