Tôi Mất 64 Năm Để Học Những Điều Này
Tôi mất 64 năm để học được những điều tôi sắp kể với bạn trong chưa đầy hai mươi phút. Không phải câu view, đúng là như vậy.
Tôi tên Pat. Kênh của tôi nói về chuyện sống cho trọn ở tuổi 60 trở lên. Trong 64 năm qua tôi đã phạm sai lầm, tan nát trái tim, mất tiền, rồi kiếm lại được tiền, mất đi những người thân yêu. Qua tất cả những chuyện đó, tôi hiểu ra con người thật của mình.
Tôi có muốn quay lại và sống lại với những bài học này không? Chắc chắn. Nhưng không được. Tôi chỉ có thể mang chúng theo mà đi tiếp. Tôi có muốn nói với phiên bản trẻ hơn của mình mấy điều này không? Có chứ. Mà thôi, tôi vẫn còn thời gian để sống với chúng. Và hôm nay tôi muốn kể lại cho bạn. Có thể bạn nhận ra vài điều, có thể bạn đã học rồi. Dù bạn 20 hay 70 tuổi, đây là những gì tôi cần nói.
Điều đầu tiên: không ai đến cứu bạn. Đây là sự thật rất khó nuốt. Không cha mẹ, không trúng số, không người bạn đời, không bạn bè, thậm chí không phải một cơ may. Có thể là một cơ may, nhưng không phải ai cũng gặp.
Muốn thay đổi thì phải nhận trách nhiệm, dù nó đau. Nhiều năm liền, hễ có chuyện gì là tôi đổ lỗi cho người khác. Giá mà người này làm điều này, giá mà người kia đừng làm điều kia, thì tôi đã đi xa hơn nhiều. Nhưng chính tôi mới là người phản ứng với mấy tình huống đó, đúng hay sai, và cái phản ứng đó định hình đời tôi. Tới khi tôi nhận trách nhiệm, kể cả với những thứ tôi nghĩ không phải lỗi mình, mọi thứ tốt lên và tôi lấy lại được sức mạnh của mình.
Bí mật không ai nói với bạn: khi bạn nhận trách nhiệm, bạn thay đổi được mọi thứ. Có nhiều chuyện trong đời tôi muốn làm lại, nhưng tôi đã học được từ chúng. Cái khoảnh khắc tôi hiểu ra không ai đến giúp mình, đó lại là khoảnh khắc tự do nhất.
Có một câu: ngày mai không ai hứa trước được, hôm nay mới là món quà. Mỗi lần bạn nói “có” với việc mình không muốn làm là một lần bạn nói “không” với việc mình muốn làm. Tôi đã phí nhiều năm để làm hài lòng người khác. Tôi muốn được yêu quý. Tôi làm đủ thứ để người ta thích mình. Tôi đổi cả con người mình để được thích. Vấn đề là, tôi không thích chính mình.
Kiểu đó không bao giờ hiệu quả. Chiều lòng, cúi mình vì người khác, không bao giờ cho ra kết quả bạn mong. Tôi từng cố thay đổi vì một người bạn đời, họ vẫn rời đi. Hãy nói “không” với những thứ làm bạn xao lãng, những thứ không còn giúp gì cho bạn nữa, đôi khi cả với những cơ hội. Cái gì tốt quá mức để là thật thì đúng là không thật. Làm những điều hợp với mình. Thời gian rồi cũng trôi qua, kiểu gì cũng vậy.
Tôi từng nói “với tôi thì quá muộn rồi”. Bạn biết tôi nói câu đó lúc nào không? Lúc 32 tuổi. Lúc 42 tuổi. Cả lúc 50 tuổi. Nhưng năm 50 tuổi tôi làm gì? Tôi nói: không, tôi còn nhiều thời gian. Tôi không thích công việc đang làm. Tôi muốn làm cái khác. Và tôi quay lại trường, học thành chuyên gia dinh dưỡng toàn diện ở tuổi 50. Khó, nhưng tôi làm được. Và tôi mừng vì đã làm.
Mấy độ tuổi mà tôi từng kêu “quá muộn”, giờ tôi ước được quay lại. Tuổi 32, tôi có tiền, có cơ hội quay lại đại học, mà lúc đó tôi nghĩ chuyện đó không dành cho mình. Học xong tôi 36, 37, 38 tuổi. Ai mà thuê người tuổi đó? Sao lại bắt đầu sự nghiệp ở tuổi đó? Bây giờ 64 tuổi nhìn lại, tôi thấy đó sẽ là một sự nghiệp tuyệt vời nếu bắt đầu ở tuổi 36. Thời gian trôi kiểu gì cũng trôi. Ba năm nữa thì vẫn là ba năm nữa. Tới lúc đó bạn có thể nhìn lại và nói “tôi đã bắt đầu và làm được”, hoặc nói “ước gì hồi đó tôi làm”. Ba năm đằng nào cũng qua. Vậy thì bắt đầu đi.
Người tầm tuổi tôi chắc biết bài hát “Love is a Battlefield”, tình yêu là chiến trường. Nhưng thật ra tình yêu là một động từ. Bạn không yêu ai đó vì cảm giác họ mang lại. Bạn yêu họ qua cách bạn đối xử với họ. Tình yêu là hành động, không phải chỉ lời nói, không phải chỉ cái rung động lúc đầu.
Nhiều năm qua tôi thấy các cuộc hôn nhân tan vỡ, không phải vì ngoại tình, mà vì sự thờ ơ. Hôn nhân của tôi là một trong số đó. Tôi cứ nghĩ mọi thứ sẽ mãi ở đó, rồi nó nhạt dần, chúng tôi hết kết nối, xa nhau lúc nào không hay.
Nhìn lại, nếu tôi làm khác đi một hai chuyện thì sao? Không biết. Nhưng nếu bạn hết lòng trong một mối quan hệ, bạn sẽ không hối tiếc. Hãy xuất hiện, nói những điều khó nói, khen người ta, nhấc điện thoại lên gọi. Điều đó đúng cho mọi mối quan hệ: bạn bè, người yêu, công việc. Nhiều tình bạn của tôi giờ tan biến vì tôi cứ tự nhủ “lúc nào cũng mình gọi, lần này mình đợi họ gọi”. Và họ không gọi. Nên bạn phải chọn: bạn muốn là người gọi, hay người ngồi đợi cuộc gọi?
Về tiền: tiền không mua được hạnh phúc, nhưng mua được lựa chọn. Mà lựa chọn thì cho bạn tự do. Tôi từng đuổi theo tiền vì địa vị, vì những thứ thế chỗ cho tình yêu mà tôi không cảm nhận được. Giờ tôi có một đống đồ. Và tôi ước có số tiền đó ngay bây giờ hơn. Tôi có nguyên tủ đầy đồ sứ đắt tiền, mua vì lúc đuổi theo cái gì đó nó làm tôi thấy vui. Giờ không đứa con nào của tôi muốn mấy thứ đó. Việc của tôi vài năm tới là dọn, kiểu “dọn dẹp trước khi chết” của người Thụy Điển. Bán bớt đi, mong thu lại được một phần tiền để về sau sống dễ thở hơn. Chẳng thứ nào trong đó quan trọng cả. Tôi ước mình đã dùng tiền để đi du lịch, để nghỉ một ngày làm, để trải nghiệm, thay vì mua đồ.
64 tuổi, ở một công việc không còn vui, ngồi chờ nghỉ hưu, số tiền tôi đã tiêu vào mấy món đồ đó lẽ ra đủ để tôi nghỉ sớm. Bài học: học cách tiền vận hành, dùng nó như công cụ, đầu tư đi, nhưng đừng tôn thờ nó.
Người đáng nể nhất trong phòng thường không ồn ào, không phô. Họ lặng, bình tĩnh, vững. Tôi từng muốn là người nổi bật nhất, được thích nhất. Bạn bè từng nói họ biết tôi tới trước cả khi thấy mặt tôi. Giờ tôi bước vào phòng và là chính mình, cảm giác đó thật đã. Phải mất mấy chục năm tôi mới hiểu. Sự tự tin thật ra là sự lặng lẽ. Học cách tĩnh. Thở. Tránh xa drama. Đừng cố chứng minh bản thân với những người không quan tâm. Nếu tối đi ngủ mà trong lòng bình yên, bạn đã thắng.
Drama không đem lại lợi lộc gì. Mấy năm tôi dính drama chỉ thêm căng thẳng. Từ lúc tôi tránh nó ra, tôi thấy nhẹ hơn hẳn. Má tôi từng nói: nếu người ta ngồi nói xấu người khác trước mặt con, thì khi con quay đi, họ cũng nói xấu con y vậy. Đừng dính vào.
Bạn sẽ chết. Nghe u ám, nhưng đó là sự thật. Và nó giải phóng lắm. Không gì làm cuộc sống rõ ràng hơn việc nhớ rằng nó tạm bợ. Mọi cuộc cãi vã, mọi cơ hội bỏ lỡ, mỗi lần bạn sợ quá không dám nói “tôi thương bạn”, tất cả sáng tỏ khi bạn nhận ra thời gian mình có hạn.
Gần đây chúng tôi mất một người rất đặc biệt, và điều đó làm tôi nhận ra những điều chưa kịp nói, những thứ sẽ không bao giờ còn với người đó nữa. Nên hãy tạo kỷ niệm ngay bây giờ, đừng chờ. Bạn chỉ có một lần. Đừng chỉ tồn tại, hãy sống. Gọi điện đi. Đi chơi đi. Bỏ mấy chuyện oán giận. Đừng ôm ý định trả thù. Tha thứ.
Trước khi kết thúc, thêm mười điều nữa. Nếu họ muốn, họ sẽ làm. Ghen tị là một tấm gương. Ai cũng đang ứng biến, không ai có cẩm nang cuộc sống. Sức khỏe là tài sản, chăm cơ thể như bạn chăm cái xe: đổ đúng nhiên liệu, thay dầu định kỳ, vận động đúng cách. Bạn không cần hàng trăm người bạn, chỉ cần một hai người bạn thật sự tốt, luôn ở bên. Cái gì bạn cho phép thì nó sẽ tiếp diễn. Sự kiên định thắng động lực. Đừng cãi nhau trên mạng, không đáng, mà thời buổi này còn nguy hiểm. Im lặng là sức mạnh, dùng nó đi. Và cuối cùng, đời ngắn lắm, cười nhiều hơn đi. Bạn cười với người ta thì người ta cười lại, và biết đâu nó đổi được cả một ngày của ai đó.
Đó là 64 năm trải nghiệm học bằng đường khó, gói lại trong chưa đầy hai mươi phút. Mong nó giúp bạn tiết kiệm thời gian, khơi được điều gì đó trong bạn. Nếu có, chia sẻ cho ai đó, và quan trọng hơn, hãy sống với nó.
— Pat's Sweet Sixties
