4 Thói Quen Để Nhớ Lâu Và Học Sâu
Bộ não người có khả năng lưu trữ ước tính khoảng 2,5 triệu GB thông tin, vượt xa mọi chiếc điện thoại. Vậy sao ta vẫn hay quên? Đây là bốn thói quen biến việc học từ hời hợt thành sâu, đúc kết bởi một nhà vô địch trí nhớ từng nhớ dãy 1.944 chữ số và giữ kỷ lục Guinness về chuỗi màu dài nhất. Ông không sinh ra đã vậy: hồi nhỏ ông còn không nhớ nổi số điện thoại năm chữ số.
Ghi nhớ gồm ba bước: ghi nhận (tiếp nhận thông tin), lưu giữ, và hồi tưởng. Hỏng một bước thì hỏng cả chuỗi.
1. Chú ý
Chú ý là nền của trí nhớ, và nó quyết định bước “ghi nhận”. Bạn gặp ai đó ở một sự kiện, họ nói tên, một giây sau bạn quên, vì lúc đó đầu bạn đang bận nghĩ chuyện khác, không thật sự “ghi nhận” cái tên.
Giải pháp đơn giản: tắt thông báo điện thoại khi học. Chỉ liếc vào một thông báo thôi cũng đủ làm gián đoạn việc ghi nhận. Học là việc quan trọng, hãy tập trung 100%.
2. Hiểu
Hiểu là chìa khóa để lưu giữ lâu dài. Nhiều người học với mục tiêu nhớ ngay, nhưng nếu chưa hiểu thì không lưu giữ được. Hai cách để hiểu sâu hơn:
Liên kết. Nối thông tin mới với kiến thức cũ. Hồi nhỏ tác giả hay nhầm phân số đúng và phân số sai. Bố ông bảo hình dung phân số đúng như một người đầu nhỏ thân lớn (2/3, 17/55), phân số sai thì đầu lớn thân nhỏ (5/2). Nhờ hình ảnh đó ông nhớ mãi.
Mốc kiểm tra. Sau mỗi chương sách hoặc mỗi video, dừng lại tự hỏi: ba tới năm ý chính vừa học là gì? Mình có diễn đạt lại bằng lời của mình được không? Nếu được, tức là đã hiểu sâu.
3. Hồi tưởng
Muốn bơi giỏi thì phải bơi nhiều; muốn nhớ tốt thì phải hồi tưởng nhiều. Sau khi đọc một bài hay xem một video, nhắm mắt và liệt kê các ý chính. Hoặc tốt hơn, giải thích lại cho người khác.
Đừng học, học, học. Hãy học, kiểm tra, kiểm tra. Kết thúc mỗi buổi học bằng một phần hồi tưởng.
4. Áp dụng
Học không thôi chưa đủ. Thông tin giờ dễ tiếp cận qua YouTube, sách, podcast, và điều đó dễ dẫn tới “nghiện đầu vào”: học mà không làm. Áp dụng mới là bước khó, cần thời gian và cam kết. Học một kỹ năng mà không dùng thì sẽ quên. “Dùng hoặc mất.” Học suốt đời cho bạn kỹ năng; áp dụng suốt đời mới cho bạn kết quả.
Học hời hợt là khi bạn tưởng mình đang học mà thực ra không nắm được gì sâu. Học sâu là khi bạn chú ý hết mình để ghi nhận, hiểu qua liên kết và mốc kiểm tra, hồi tưởng thường xuyên, và áp dụng vào đời sống. Đa số không được dạy mấy thói quen này ở trường, nên việc học của mình chậm chạp như lái xe mà quên thả phanh tay. Bốn thói quen này là cách thả phanh.
— Nishant Kasibhatla
