Ba Khám Phá Nobel Về Sống Lâu, Rút Gọn
Bài này gộp ba khám phá đoạt giải Nobel liên quan tới lão hóa và cách áp dụng.
Telomere, Elizabeth Blackburn (Nobel Y học 2009)
Telomere là các nắp bảo vệ ở đầu nhiễm sắc thể. Blackburn phát hiện enzyme telomerase giúp tái tạo chúng, ngăn chúng mòn đi. Ở người, telomere ngắn dần theo thời gian và cuối cùng kích hoạt lão hóa tế bào. Telomere ngắn liên quan tới nguy cơ cao hơn của bệnh tim, Alzheimer, một số ung thư và tiểu đường.
Điều đáng chú ý: căng thẳng mạn tính rút ngắn telomere. Một nghiên cứu trên các bà mẹ chăm con bệnh mạn tính cho thấy càng nhiều năm chăm sóc, telomere càng ngắn, và họ càng thấy tình huống căng thẳng thì telomerase càng thấp. Cách bảo vệ: quản lý căng thẳng (thiền, thở sâu, yoga), vận động vừa phải, ăn nhiều rau củ và omega-3, ngủ 7 đến 8 tiếng, và giữ các mối quan hệ bền vững.
Autophagy, Yoshinori Ohsumi (Nobel Y học 2016)
Autophagy nghĩa là tự ăn, cách tế bào dọn và tái chế các thành phần hư hỏng bên trong. Ohsumi chứng minh nó không ngẫu nhiên mà được kích hoạt bởi thiếu hụt dinh dưỡng. Nó ngăn tổn thương tế bào tích lại, thứ góp phần gây lão hóa và viêm. Cách kích hoạt: nhịn ăn gián đoạn (ví dụ nhịn 16 tiếng mỗi ngày), nhịn dài hơn 24 đến 48 giờ làm tăng mạnh các dấu hiệu autophagy, tập thể dục, và tránh ăn vặt liên tục để cơ thể có khoảng nghỉ giữa các bữa.
Ribosome, Venki Ramakrishnan (Nobel Hóa học 2009)
Ribosome là nhà máy sản xuất protein trong mỗi tế bào, làm ra protein để xây mô, chống nhiễm trùng, sửa chữa tổn thương. Giữ cỗ máy này chạy trơn giúp làm chậm suy giảm do tuổi tác. Cách hỗ trợ: hạn chế calo vừa phải, tập kháng lực (đặc biệt quan trọng khi có tuổi, giúp duy trì khối cơ), ngủ đủ, và ăn giàu chất chống oxy hóa cùng omega-3.
Ba khám phá khác nhau nhưng quy về cùng bộ ba mà ông bà ta vẫn nói: ăn uống điều độ, ngủ đủ giấc, tập thể dục. Mỗi yếu tố ảnh hưởng hai yếu tố kia, tạo một vòng tích cực.
Theo kênh Healthy Long Life.
