Dùng AI Sai Cách Đang Làm Bạn Kém Thông Minh Đi
Người gửi bài nói trước: đây là lý do tôi không khuyến khích đọc mấy bản tóm tắt. Ăn cháo nhiều thì răng hàm yếu đi. Vấn đề là có nhớ được nội dung không, chứ không phải đọc vài dòng tóm tắt cho đỡ mất thời gian rồi tưởng mình có kiến thức như người bỏ công đọc kỹ và ngẫm.
MIT vừa công bố một nghiên cứu. Họ chia người tham gia viết luận thành ba nhóm: nhóm chỉ dùng ChatGPT, nhóm dùng mọi website trừ AI, và nhóm chỉ dùng đầu. Đo điện não bằng EEG, nhóm ChatGPT có hoạt động não thấp hơn rõ rệt, kết nối yếu hơn, tập trung kém hơn. Khi kiểm tra, nhóm này nhớ kém hơn, bài viết chung chung. Đáng lo hơn, ngay cả khi ngừng dùng AI, hoạt động não của họ vẫn không hồi phục như hai nhóm kia. Nhiều nghiên cứu khác cũng chỉ ra lạm dụng AI làm suy giảm tư duy phản biện.
Justin Sung, huấn luyện viên học tập và từng là bác sĩ, hai năm qua phát triển AI giáo dục cùng Google, giải thích vì sao.
Bước xử lý mới tạo ra trí nhớ
Khi tiếp nhận thông tin, não phải xử lý, sắp xếp, kết nối để hiểu và nhớ. Chính bước này tạo ra trí nhớ và chuyên môn, và nó tốn sức. Khi học từ sách, bài giảng hay Google, thông tin không đóng gói sẵn, bạn buộc phải tự tổ chức.
Với ChatGPT, bạn dễ bỏ qua bước đó. Bạn nhờ AI giải thích, mọi thứ thành dễ hiểu, tạo ra ảo giác học tập: bạn tưởng đã hiểu, nhưng chưa chắc nhớ hay vận dụng được. Quen thói này, não không hình thành kỹ năng tự xử lý thông tin, và gặp chủ đề khó là lại nhờ AI.
AI phơi bày ai thật sự có chuyên môn
ChatGPT không nối với một nguồn sự thật tuyệt đối, nó dựa vào xác suất từ dữ liệu huấn luyện, nên có thể tạo thông tin sai. Người thiếu chuyên môn khó phân biệt đúng sai. Người có chuyên môn thì kiểm chứng được, đặt câu hỏi tốt hơn, nhận kết quả tốt hơn. AI không làm giảm vai trò của chuyên môn, nó làm lộ rõ ai có ai không.
Coi AI là trợ lý, không phải bộ não
Dùng AI để tìm tài liệu, tham khảo góc nhìn, tóm tắt. Nhưng đừng giao hết việc xử lý cho nó. Dành nỗ lực cho tư duy sâu: kết nối, đặt câu hỏi, tìm lỗ hổng, xây hiểu biết riêng. Có cái nhìn tổng quan rồi thì đào sâu bằng sách, bài báo, tài liệu chuyên ngành. Đừng né nỗ lực tư duy, đó là chìa khóa để học và phát triển.
Theo Justin Sung.
