10 Dấu Hiệu Cho Thấy Cortisol Của Bạn Đang Cao
Gần đây khuôn mặt bạn có vẻ sưng hơn hồi trẻ? Mắt trông mệt hơn? Vòng eo cứ tăng dù ăn uống không đổi mấy, và ngủ bao nhiêu vẫn thấy kiệt sức? Nhiều người cho đó là do tuổi tác. Nhưng cũng có thể là do cortisol, hormone căng thẳng, đang cao hơn bình thường.
Cortisol cao kéo dài không chỉ làm bạn mệt, nó thực sự gây hại và để lại dấu vết trên cơ thể. Đây là 10 dấu hiệu, từ nhẹ và sớm cho tới khi nặng hơn.
1. Quầng thâm dưới mắt, mắt trông mệt. Đây thường là dấu hiệu sớm nhất. Cortisol đối kháng với melatonin, hormone giấc ngủ. Khi cơ thể căng thẳng, nó ưu tiên cortisol để tăng đường huyết và giữ bạn tỉnh táo, nên melatonin bị lấn át, giấc ngủ kém đi.
2. Mụn hoặc da dầu. Cortisol kích thích tuyến dầu trên da, kể cả ở người trung niên. Tuy nhiên cần xét bối cảnh: mụn ở người lớn còn hay do rối loạn hệ vi sinh đường ruột, gây viêm ruột, tăng tính thấm thành ruột, độc tố lọt vào máu gây viêm toàn thân.
3. Mặt sưng và tròn hơn. Khi cortisol tăng, hormone aldosterone cũng có thể tăng, gây giữ nước, khiến mặt và cổ đầy đặn hơn. Cortisol còn đổi chỗ tích mỡ, dồn về mặt, cổ và thân. Ở cổ, mỡ hay tụ ở phần lưng trên cổ, gọi là “bướu trâu”; ở thân, mỡ tụ ở bụng, là mỡ nội tạng.
4. Thay đổi tư thế. Có hai cơ chế. Một là phản ứng tức thời khi căng thẳng: co người lại, vai gù về trước để tự vệ. Hai là lâu dài: cortisol rút đạm từ các cơ lớn để chuyển thành glucose, làm yếu các cơ giữ tư thế, khiến dáng gù dần cố định.
5. Mỡ bụng. Không phải mỡ dưới da (chỗ hông), mà là mỡ nội tạng, tạo dáng người “quả táo”. Mỡ này hình thành khi cơ thể căng thẳng mạn tính và ưu tiên phòng thủ thay vì sửa chữa, gây hại cho sức khỏe lâu dài.
6. Tay chân gầy, mông phẳng. Cortisol rút đạm từ các cơ lớn ở tay, chân, mông để tạo glucose khi căng thẳng kéo dài. Kết quả: bụng to nhưng tay chân teo, mông phẳng.
7. Tóc mỏng hoặc rụng. Cortisol làm rối loạn chu kỳ mọc của nang tóc. Khác với hói kiểu nam giới (theo di truyền, có mô hình như hói trán hay hói đỉnh), rụng tóc do cortisol thường lan đều khắp đầu. Nếu giải quyết được căng thẳng, tóc có thể mọc lại.
8. Dễ bầm tím. Cortisol phá collagen trong da để tạo glucose, làm da mỏng, khô, dễ bầm, trông như giấy da.
9. Vết rạn da màu đỏ hoặc tím. Cortisol vừa gây tích mỡ ở bụng và đùi, vừa làm thiếu đạm để tạo mô, dẫn tới rạn da.
10. Vết thương lâu lành. Khi căng thẳng, cơ thể ưu tiên phòng thủ hơn là chữa lành, và cortisol làm giảm đạm cần cho việc lành vết thương.
Cortisol là hormone tự nhiên và cần thiết. Nó chỉ thành vấn đề khi giấc ngủ, chế độ ăn và căng thẳng mất cân bằng lâu dài.
— Dr. Sten Ekberg
