Năm Điều Gabor Maté Hối Tiếc Ở Tuổi 80
Gabor Maté vừa tròn 80 tuổi. Sinh nhật ấm cúng: các con sáng tác và hát tặng, bạn thân quây quần. Ông chưa bao giờ tưởng tượng mình sẽ 80. Nghỉ hưu khỏi nghề y 13 năm trước, ông tự hỏi liệu có sống thêm được 13 năm nữa. Ông nói ở tuổi này cuộc sống dễ chịu hơn, ít vật lộn với thực tại hơn, một người bạn nhận xét ông mềm mại hơn.
Từ bảy năm làm trong chăm sóc cuối đời
Maté nói người sắp qua đời thường hối tiếc vì đã sống theo kỳ vọng của người khác. Việc kìm nén bản thân để được chấp nhận gây tổn hại lớn cho hệ miễn dịch, thần kinh, tim mạch. Người ta gọi đó là thiếu can đảm, nhưng thực ra là do bị lập trình từ nhỏ: trẻ sơ sinh bộc lộ cảm xúc tự nhiên, nhưng nếu bị từ chối, chúng học cách kìm nén.
Năm điều hối tiếc
1. Không sống đúng với bản thân. Kìm nén con người thật để được chấp nhận. Không phải thiếu can đảm, mà là lập trình từ tuổi thơ.
2. Làm việc quá sức. Maté làm quá sức để chứng minh giá trị, bỏ qua thời gian với gia đình. Nhiều bác sĩ không nghỉ phép đầy đủ vì cần cảm giác mình quan trọng. Cùng bài học với một cố vấn tài chính ở tuổi 60.
3. Không cho cảm xúc được bộc lộ. Cảm xúc là bản năng tiến hóa, cần cho sự sống. Trẻ em cần được tự do bộc lộ, nhưng xã hội dạy kìm nén. Cha mẹ nên xác nhận cảm xúc của con, rồi giúp con thể hiện phù hợp với tuổi.
4. Đặt công việc lên trên tình bạn. Ông từng làm vậy, giờ trân trọng bạn bè hơn. Tập trung quá mức vào thành công khiến ta bỏ qua kết nối.
5. Không cho phép mình hạnh phúc hơn. Ông từng nghĩ mình không có quyền hạnh phúc khi thế giới còn đau khổ. Sau học được: có thể đồng cảm với nỗi đau của người khác mà vẫn giữ niềm vui của mình.
Về tuổi già, tha thứ, và hối tiếc
Xã hội hay nghĩ người 80 tuổi chậm chạp, nhưng Maté vẫn đi khắp nơi giảng dạy. Về trường thọ: ông hiểu mong muốn sống khỏe, nhưng ý tưởng kéo dài tuổi đến 150 khiến ông chán. Cuộc sống hữu hạn làm nó đẹp. Trưởng thành thật sự không phải là cơ thể già đi mà là phát triển khôn ngoan, như cách nhiều nền văn hóa gọi người cao tuổi là Elders. Ông dẫn một quan sát thú vị: những xã hội tôn trọng tuổi già báo cáo ít triệu chứng mãn kinh hơn, cho thấy cách nhìn nhận ảnh hưởng tới trải nghiệm.
Tha thứ không phải là chấp nhận cái sai, mà là giải phóng bản thân. Hãy cảm nhận cơn giận trước, để nó tan đi. Tò mò về vì sao người kia hành xử như vậy dẫn tới lòng trắc ẩn, và tha thứ là kết quả tự nhiên.
Hối tiếc là tự trách mình vì những gì không thể làm khác đi. Thay vì hối tiếc, hãy học từ quá khứ để thành phiên bản tốt hơn. Nếu bạn thấy mình bị ảnh hưởng bởi điều gì đó, hãy tò mò và trắc ẩn với chính mình: “Điều gì đã khiến tôi thành ra như vậy?” Câu hỏi đó mở ra tự do và lựa chọn mới.
Theo Gabor Maté.
