Bị Đau Tim Khi Ở Một Mình: Nên Làm Gì, Và Bỏ Ngay Trò “Ho CPR”
Trên mạng có một bài lan truyền nhiều năm nay: nếu bạn ở một mình và thấy dấu hiệu đau tim, hãy hít sâu rồi ho thật mạnh, cách nhau vài giây, để “tự ép tim” và giữ mình tỉnh cho tới khi được cấp cứu. Nghe hợp lý và cứu cánh. Vấn đề là nó sai, và tin theo có thể khiến bạn mất thời gian vàng.
“Ho CPR” là gì và vì sao nó lan xa
Ý tưởng bắt nguồn từ một tình huống rất hẹp trong bệnh viện: khi bệnh nhân đang nằm trên bàn thông tim, có máy theo dõi, và bác sĩ thấy nhịp tim bắt đầu loạn, họ có thể bảo bệnh nhân ho vài cái trong lúc chuẩn bị xử lý. Ho lúc đó làm tăng áp lực trong lồng ngực, đẩy một ít máu lên não, mua thêm vài giây. Chỉ vậy. Nó chưa bao giờ là kỹ thuật để một người tự cứu mình ở nhà.
Từ tình huống hẹp đó, bài viết dây chuyền qua email rồi mạng xã hội biến nó thành “mẹo sống còn cho mọi người”. Hiệp hội Tim mạch Hoa Kỳ đã nhiều lần lên tiếng: đừng dạy “ho CPR” như một biện pháp sơ cứu, và nó không có tác dụng với một cơn đau tim thông thường.
Vì sao nó không giúp bạn khi ở nhà
Đau tim (nhồi máu cơ tim) là khi một mạch nuôi tim bị tắc. Ở giai đoạn đầu, tim bạn vẫn đập, bạn vẫn tỉnh. Ho lúc này không thông được mạch, không làm giảm cục máu đông, và nếu tim chưa ngừng thì ho chẳng ép thêm được gì có ý nghĩa. Ngược lại, ngồi gồng người ho liên tục làm tim phải làm việc nặng hơn và tốn oxy hơn, đúng thứ bạn không muốn.
Nếu tim thật sự ngừng đập, bạn sẽ mất ý thức trong khoảng 10 giây. Không ai vừa bất tỉnh vừa ho được. Nên chuyện ho để tự cứu khi tim ngừng là điều không xảy ra trên thực tế.
Vậy khi ở một mình và nghi đau tim, làm gì
Dấu hiệu cần để ý: đau hoặc tức nặng giữa ngực như bị đè, có thể lan lên hàm, vai, cánh tay trái; khó thở; vã mồ hôi lạnh; buồn nôn; chóng mặt. Không phải lúc nào cũng ôm ngực ngã quỵ như trong phim.
- Gọi cấp cứu ngay. Ở Việt Nam là 115. Gọi trước khi làm bất cứ việc gì khác, bật loa ngoài để vừa nói vừa làm việc khác. Đừng tự lái xe đi viện; nếu gọi được xe cấp cứu thì đừng nhờ người nhà chở, vì trên xe cấp cứu có thiết bị và người xử lý nếu tim ngừng giữa đường.
- Nhai một viên aspirin (loại thường, khoảng 300mg, không phải loại bao tan trong ruột), nếu bạn không dị ứng và không được bác sĩ dặn kiêng. Nhai cho tan rồi nuốt, thuốc vào máu nhanh hơn, giúp làm loãng máu quanh chỗ tắc.
- Ngồi hoặc nửa nằm nửa ngồi, tựa lưng, đầu hơi cao. Nới lỏng áo. Đừng đi lại, đừng cố đi cho đỡ.
- Mở sẵn cửa và để điện thoại bên cạnh, để nhân viên cấp cứu vào được nếu bạn ngất.
- Giữ bình tĩnh, thở đều. Hoảng loạn làm nhịp tim tăng, tim mệt thêm.
- Nếu bạn có sẵn thuốc nitroglycerin do bác sĩ kê cho bệnh tim của mình, dùng theo đúng cách đã được hướng dẫn.
Cái quyết định sống còn trong một cơn đau tim là gọi cấp cứu càng sớm càng tốt, không phải một mẹo thở nào. Nhiều người sống sót kể lại rằng họ đã chần chừ vì nghĩ chắc chỉ đầy hơi, và suýt trả giá bằng mạng sống. Về lâu dài, giữ mạch máu khỏe và kiểm soát đường huyết là chuyện đáng đầu tư hơn nhiều so với học mẹo cấp cứu.
Bài gốc: Still Becoming (phần “ho CPR” đã được lược bỏ và thay bằng khuyến cáo y khoa chuẩn).
