Trong hợp tác làm ăn, có một nguyên tắc rất quan trọng: đừng trả tiền để người khác đi học thay cho bạn. Thứ bạn nên trả tiền là kiến thức, kinh nghiệm và trải nghiệm đã được chứng minh, không phải những lần “thử sai” còn dang dở.

Hãy tưởng tượng bạn hợp tác với một người chưa từng kinh doanh bánh mì hoặc quán cà phê. Họ chưa hiểu thị trường, chưa va chạm thực tế, chưa từng thất bại cũng chưa từng đứng dậy. Khi đó, điều họ đang làm thực chất chỉ là… học. Và cái giá cho quá trình học đó, rất tiếc, lại do bạn bỏ tiền ra gánh.

Khi bạn xuống tiền cho một người chưa sẵn sàng, rủi ro không nằm ở việc họ dở hay giỏi, mà nằm ở chỗ bạn đang tài trợ cho sự non kinh nghiệm. Kết quả tốt có thể đến, nhưng cái giá phải trả thường rất đắt, và không phải ai cũng chịu nổi. Bạn mất tiền, nhưng họ được bài học chất lượng.

Tất nhiên, vẫn có những ngoại lệ với người thân, bạn bè. Nhưng lúc này, bạn cần thật rõ ràng với chính mình: đó là đầu tư có rủi ro cao hay đơn giản là cho đi để ủng hộ và giúp họ trưởng thành. Nếu đã cho, hãy cho với tâm thế nhẹ nhàng, không kỳ vọng, không ràng buộc.

Bởi khi bạn vừa cho tiền, vừa mong người ta “phải làm được cho mình”, thì rất dễ, chính bạn là người nếm trái đắng đầu tiên.

Hãy trân trọng tiền của mình, và cũng trân trọng hành trình học hỏi của người khác. Khi hợp tác, hãy chọn những người đã trả giá cho kinh nghiệm bằng chính nỗ lực của họ. Như vậy, bạn không chỉ bảo vệ bản thân mà còn tạo ra những mối quan hệ làm ăn bền vững, cùng nhau đi xa hơn.

Bạn xứng đáng với những đối tác thực sự mang lại giá trị, và bạn cũng có thể trở thành người như thế cho người khác trong tương lai.